گروه فرهنگی «سراج24»: امام حسین (ع) به تمام معنا فرشته آزادی و عدالت است، او هرگز در برابر تجاوز ابلیسان و قانون شکنان تسلیم نشد و به خاطر اینکه زیر بار ظلم و استبداد سیاه حکومت ضدقرآن جباران نرفت، در پیش چشم خانواده اش به خاک و خون کشیده شد، این حضرت بجرم طرفداری از اسلام و حمایت از انسانیت با شمشیر حکومت جنگ طلب و ضد اسلام یزیدبن معاویه به شهادت رسید.
خداوند در قرآن سوره توبه آیه 20 می فرماید: «آنانکه ایمان آوردند و هجرت کردند و با نیروهای مالی و انسانی خود در راه خدا پیکار نمودند، نزد خدا درجه بزرگتری دارند و هم آنان کامیاب هستند». این آیه نشان می دهد که سرور و سالار شهیدان تا همیشه تاریخ کامیاب و پیروز است.
در همین ارتباط دکتر هادی وکیلی از اساتید مبرز تاریخ اسلام به سوالات ما پیرامون پیاده روی اربعین و مسیر آزادگی و عزت سرور و سالار شهیدان پاسخ گفته است، این گفتگو را پیش رو دارید.
*چرا طی سالهای اخیر پیاده روی اربعین بیش از گذشته دارای اهمیت است؟
خیر این طور نیست که پیاده روی اربعین طی سالهای اخیر اهمیت بیشتری پیدا کرده باشد، بلکه طی سالهای اخیر بیشتر به ظرفیت و پتانسیلی که این موضوع دارد، پرداخته شده است. دستاوردهای این موضوع برای جوامع شیعه و شیعیان جهان بسیار گسترده است، در حقیقت انتقال پیام سیدالشهدا (ع)، سعادت بشری، عدالت خواهی و حق طلبی و ظلم ستیزی از مهمترین دستاوردهای اجتماعی اربعین است. از سوی دیگر یکی از بهترین دستاوردهای این موضوع نشان دادن اقتدار و عزت شیعیان به ملت های جهان است.
عدم پذیرش ذلت بزرگترین پیام اربعین به جهانیان
*اجتماع اربعین چه پیامی می تواند برای جهانیان داشته باشد؟
عبرت گرفتن از سرنوشت یزیدیان جهان و حرکت در مسیر حسین به علی (ع) و آزادگی و آزادیخواهی، شجاعت و مردانگی و مقاومت در برابر حکومت های فاسد ، بزرگترین پیام برای جهانیان است. قطعا آن حضرت به جای پذیرش ذلت، عزت را انتخاب کرد. آنگاه که صدای ناله های جانگذاز و جانسوز زنان و کودکان تشنه به گوش می رسد، امام حسین (ع) در چنین وضعیت سخت و خطرناکی می گوید: «ما هرگز ذلت را نمی پذیریم». بیان این مسئله در سخنرانی ها و اجتماعات و عزاداری ها و انعکاس آن در رسانه های جهان می تواند یکی دیگر از بزرگترین پیام های اربعین برای جهانیان باشد. این مسائل چیز کمی نیست به عبارت دیگر بیان همین پیام ها می تواند چشم و گوش ملت های مختلف جهان را بازکند و آنان را نسبت به وضعیت شان و راهی که باید طی کنند، آگاه سازد.
امام حسین (ع) در یکی از خطبه های روز عاشورا می گوید: «این ناکس پسر ناکس (ابن زیاد) مرا بپذیرفتن یکی از دو چیز ناچار کرده است: یا شمشیر کشیدن و جنگیدن و یا قبول ذلت کردن». این سخن حسین بن علی (ع) نشان می دهد که امام هرگز حاضر به پذیرش ذلت نیستند، همین مسئله عزتمندی امام و عدم پذیرش ذلت از سوی ایشان به تنهایی می تواند در صورت اطلاع رسانی گسترده، انقلابی در رفتار بسیاری از سردمداران ملت های جهان بوجود آورد.
*در روایت ها نیز به اهمیت زیارت بارگاه امام حسین (ع) تأکید شده است، این مسئله چقدر در شکل گیری اجتماع اربعین و پیاده رفتن زائرین به حرم امام حسین (ع) نقش دارد؟
قطعا سفارشاتی که در روایت ها و احادیث صورت گرفته در شکل گیری اجتماع اربعین بی تاثیر نبوده است، به طوری که در روایتی آمده است: «زیارت کننده حسین علیهالسلام به سان کسی است که خدای را در عرشش زیارت کرده است. روزی حسین علیهالسلام در دامان پیامبر صلی الله علیه و آله بود و آن حضرت او را به بازی سرگرم ساخته و میخندانید در این زمان عایشه که این منظره را تماشا میکرد، گفت: چرا تا این حد به این کودک محبت میورزید؟ پیامبر صلی الله علیه و آله فرمود: چگونه محبت نثارش نکنم و به او نبالم با وجود این که، او میوه دل و نور دیده و گل خوش بوی زندگی است، گروهی از مدعیان مسلمانی، او را شهید خواهند ساخت و کسی که او را پس از شهادت زیارت کند، خداوند برایش پاداش یک حج از حجهای مرا خواهد نوشت. عایشه شگفت زده شد و پرسید: یک حج از حجهای شما! فرمود: «آری، بلکه دو حج از حجهای مرا، پرسید دو حج؟! فرمود: «بلکه چهار حج.» و همین گونه چند برابر عدد را بالا برد تا مقدار پاداش را به نود حج، که در طول عمر پربارش انجام داده بود، رسانید». قطعا اگر روایت های این چنینی در سطح وسیع و گسترده به گوش افراد مختلف جهان برسد، اهمیت موضوع مکتب حسینی و راه امام حسین (ع) بیشتر آشکار می شود. اما امیدواریم که واقعا نسبت به این موضوع و روایت های مطرح شده در این رابطه تبلیغات و اطلاع رسانی گسترده ای در سطح جهان صورت بگیرد، این اقدام در کنار راهپیمایی اربعین می تواند تا حدود زیادی اهداف قیام امام حسین (ع) را برای ملت های مختلف جهان و ادیان گوناگون روشن و شفاف تر سازد. نمایش برحق بودن جبهه حسینی و باطل بودن جبهه یزید، حکایت امروز همه کشورهای جهان است، کشورهایی که یزیدیان زمان هستند و در مقابل کشورهایی که در خط سرور و سالار شهیدان عمل می کنند، لذا تبلیغ احادیث و روایت های متعدد در باب شخصیت و اقدام حسین بن علی (ع) می تواند تکلیف بسیاری از ملت ها را با حکومت هایشان روشن کند.
*آیا راهپیمایی اربعین می تواند تمام پیام ها و اهداف مکتب حسینی را به گوش ملت های جهان برساند؟
خیر بدون شک این راهپیمایی و اجتماعاتی از این دست اگرچه دارای اثرگذاری و دستاوردهای بالایی است اما به تنهایی نمی تواند پیام قیام کربلا و اهداف مکتب حسینی را به گوش ملت های جهان برساند، ما از این طریق می توانیم نشان دهیم که نهضت حسینی راه نجات بشریت است ولی برای بیان گسترده تر این مسئله نیازمند فرستادن مبلغان به سرتاسر نقاط جهان هستیم البته در این زمینه باید رسانه های جهان اسلام نیز به طرق مختلف بر رسانه های جهانی فشار بیاورند تا اخبار مربوط به اربعین را سانسور نکنند. متأسفانه ما امروز شاهد سانسور خبرهای این چنینی در رسانه های جهان هستیم زیرا سردمداران کشورهای استکباری نمی خواهند تا مردمشان سخن حق و حقیقت را بشنوند و بیدار شوند، می خواهند ملتشان همیشه در خواب خرگوشی باشند، آنها به خوبی می دانند که اگر مردم خبرهایی از این دست را بشنوند، متوجه خواهند شد که سردمدارانشان سالهاست به صورت ناحق، حق بسیاری از ملت ها را چپاول کرده اند و در سایه تهدید و تحریم بر آنان فشار آورده اند. به هر حال راهپیمایی اربعین فرصت خوبی برای بیان اهداف مکتب امام حسین (ع) است اما به شرط اینکه امپریالیسم رسانه ای و قدرت های جهان بگذارند که خبرهایی از این دست بر روی تلکش خبریشان قرار بگیرد.
*جنس عزت امام حسین (ع) از چه جنسی بود؟
جنس عزت ایشان از جنس همان عزت، اقتدار و عدم قبول ذلت و کنار نیامدن با دشمنان است، اینکه ایشان به هیچ وجه به دنبال سازش با یزید نبودند و نمی خواستند، فردی لاابالی، سگ باز و شرابخوار، قدرت را به دست بگیرد، همه این موارد از عزت نفس بالای ایشان حکایت دارد. در حقیقت عزت ایشان مثال زدنی است زیرا تحت هیچ شرایطی راضی نمی شود که خلافت یزید را بپذیرد در عزت ایشان اقتدار و تکیه بر ایمان و باور قلبی به خدا و حمایت پروردگار موج می زند. حسین بن علی (ع) به کاری که انجام می دهد و مسیری که آن را برگزیده ایمان و اعتقادی راسخ دارد.
*به اعتقاد شما در جامعه امروز و شرایط فعلی چگونه می توان عزت حسینی را در جامعه حکمفرما کرد؟
اگر امروز ما نیز در کوچکترین امور و فعالیت های خود به خاطر انسانیت و حفظ باورهای اسلامی و احکام الهی قدم برداریم، قطعا می توانیم شاهد حکم فرما شدن عزت حسینی در جامعه اسلامی باشیم، از یک جامعه اسلامی تحقق عزت حسینی بیشتر انتظار می رود، اینکه انسان ها نه برای منافع زودگذر و مقطعی خود بلکه برای خاطر انسانیت و اعتقاد به خدا در مسیری الهی گام بردارند یعنی عزتمند زندگی می کنند و همچون حسین بن علی (ع) عزت را بر ذلت ترجیح می دهند و هدفگذاری و سیاستگذاری زندگیشان به سمت همان راهی است که سرور آزادگان جهان برگزیده است. در برخی مواقع ممکن است که یک جامعه از این موضوع غافل شود اما این غفلت خسارت بار و آسیب زاست. شیعه باید هوشیار باشد و برای پیمودن مسیر امام حسین (ع) همچون ایشان مصمم و مقتدر عمل کند.
مفهوم آزادگی در دین اسلام
* آزادگی در دین اسلام دارای چه جایگاهی است؟
مفهوم اصیل و واقعی آزادگی در دین اسلام با اقدام و عملکرد امام حسین (ع) معنا می شود. امام حسین (ع) با بیان این سخن که اگر دین ندارید، آزاده باشید، به اهمیت بالای آزادگی در دین اسلام اشاره کرده اند. آزادگی یعنی اینکه انسان از تعلقات مادی و دنیوی کناره گیری کند و راه حق و حقیقت را برگزیند. انسانی که آزادگی دارد در برابر ظلم ایستادگی می کند و با پیروی از گفتمان مقاومت و سازش ناپذیری، مسیر عدالت و حقیقت را می پیماید.
جلوه هایی از ایستادگی امام حسین (ع)
*اگر امکان دارد به چند نمونه از جلوه های ایستادگی امام حسین (ع) اشاره بفرمایید؟
مطابق آنچه در تاریخ آمده است، امام حسین (ع) تا پای جان و تا زمان شهادتِ عزیزان خویش و اسارتِ آنها ایستادگی کرد. ایستادگی در برابر انحرافات خلافت یزید، تسلیم نشدن این حضرت در مقابل فشارهای یزید. ایشان می فرمایند: «من وظیفهام این است، کاری که دارم انجام میدهم، بایستی ابراز مخالفت کنم، باید در جادهی مخالفت و ایستادگی قدم بگذارم، سرنوشت هرچه شد، بشود؛ اگر سرنوشت پیروزی بود، چه بهتر؛ اگر شهادت بود، باز هم چه بهتر».
ایشان تا آخرین لحظه با ایثار و فداکاری و ایستادگی، اسلام را حفظ کرد. ایشان می توانست راحت ترین راه را انتخاب کند یعنی خلافت یزید را بپذیرد و این همه خطر را به جان نخرد، خونش ریخته نشود، آن فجایع زشت برای حرم پیامبر اتفاق نیفتد اما ایشان به معنای واقعی کلمه ایستادگی کرد و جلوی انحراف را گرفت و اسلام را حفظ کرد.
در تاریخ آمده است: «چهار هزار نفر شمشیرزن، تیرانداز و نیزه انداز به سمت امام حمله آوردند، امام زخم فراوان برداشته بود اما همچنان می جنگید. دشمن بسیار نزدیک شده بود اما هیچ کس -علی رغم امکان کشتن- پیش نمی رفت. گویی پروا داشت از اینکه قاتل حسین (ع) معرفی شود. امام هنوز برپای ایستاده بود. در این هنگام مردی از تیره کنده به نام مالک بن بشر که به قتل و شرارت شهرت داشت پیش آمد. به امام ناسزا گفت و ضربه ای بر سر امام فرود آورد. امام کلاهی بر سر داشت که دریده شد و خون فوران کرد. امام می جنگید و پیشتازان را عقب می راند. عمر سعد فرمان تیرباران داده بود. چندین چوبه تیر بر سر مبارک امام نشسته بود.
قیام حسین بن علی (ع) سمبل ایستادگی است
خون از بدن می تراوید. سنگ اندازان شروع به پرتاب سنگ کردند که ناگهان سنگی سنگین به پیشانی امام اصابت کرد و خون بر پیشانی جاری شد. امام دامن پیراهن را بالا آورد تا خون را پاک کند که ناگهان تیری زهرآگین و سه پر بر سینه امام نشست. امام تیر را بیرون کشید. امام سر برداشت و به آسمان نگریست، دست بر جای تیر می نهاد و خون بیرون تراویده را در مشت جمع می کرد و به آسمان پرتاب می کرد و مشت دیگر که پر می شد بر صورت و محاسن می کشید و می گفت: با این صورت خضاب شده با خون، جدم رسول خدا را دیدار می کنم و قاتلان خود را یک یک معرفی می کنم». این ها نمونه های جزئی از جلوه های ایستادگی امام حسین (ع) است. در حقیقت می توان به این مسئله هم اشاره کرد که به طور کلی قیام امام حسین (ع) خود سمبل ایستادگی است و اگر بخواهیم به این مسئله نگاه کنیم، بیش از پیش درمی یابیم که خود قیام به تنهایی نماد و سنبل ایستادگی است.
